Marianne leest voor

Een stad die – zonder geweld – de Spaanse bezetters buiten de poorten werkt? Dat is zo bijzonder, dat moet je vieren. In Enkhuizen doen ze dat al jaren, en hoe. Lies Turksma, voorzitter van ‘St. Comité 21 mei 1572’, zoekt nieuwe vrijwilligers om die bijzondere dag uit 1572 in historische scenes na te spelen. ‘Iedereen kan meedoen, om mee te spelen of om te helpen achter de schermen.’ Bijna 450 jaar geleden waren de Enkhuizers zo klaar met hun Spaanse bezetters, dat ze die zonder pardon uit de stad hebben gezet. Dat historische feit wordt elk jaar op 21 mei herdacht in de stad, vertelt Lies Turksma, voorzitter van het St. Comité 21 mei 1572. ‘Die bevrijding van Enkhuizen is zo bijzonder omdat het zonder geweld of bloedvergieten is gegaan. En het was de eerste stad in het noorden van Nederland die zich van de Spaanse overheersers wist te bevrijden, Alkmaar kwam bijvoorbeeld een stuk later.’ Uit de tijdmachine Tijdens de herdenking krijgen bezoekers het gevoel dat ze met een tijdmachine hebben gereisd: de hele stad ademt de sfeer van die roemruchte dag in 1572. Bewoners wordt gevraagd om de auto tijdelijk even uit beeld te parkeren, straten worden aangekleed met rekwisieten uit het Zuiderzeemuseum. Lies: ‘In de hele stad zijn gebeurtenissen te zien uit die tijd. Die worden nagespeeld door vrijwilligers, die zijn verkleed en zich inleven in die rol. Hoogtepunt is het moment waarop de burgemeester en wethouders uit hun stadhuis worden gegooid door boze burgers. Ja, dat zijn de echte burgemeester en de echte wethouders, die spelen het spel mee! En daarna is er voor iedereen een glas oranjebitter of oranjelimonade in het stadhuis.’ Duizendpoot Lies Turksma is als vrijwilliger een echte duizendpoot, haar agenda staat helemaal vol met vrijwilligerswerk. Naast haar werk voor het comité werkt ze als redacteur en eindredacteur bij het jazztijdschrift Hot News. Ook zet ze zich in voor het feestelijke jubileum van Sgt. Pepper’s Jazz-Club in Enkhuizen, dat komend jaar dertig jaar bestaat. ‘Jaren geleden kwam ik in Enkhuizen wonen. Ik kreeg de tip om vrijwilligerswerk te doen, om zo mensen te leren kennen. Jaren heb ik een radioprogramma gemaakt voor Radio Enkhuizen, een talkshow waarbij ik zo’n beetje iedereen aan tafel heb gehad, van de burgemeester tot de stadsbeiaardier, voor een goed gesprek en mooie muziek. Het heeft gewerkt: inmiddels ben ik helemaal thuis in Enkhuizen. En organisaties weten me te vinden als er wat geregeld of georganiseerd moet worden, want daar heb ik door mijn werk als communicatiemanager bij Schiphol veel ervaring mee.’ Ook voor Vrijwilligerspunt Westfriesland is Lies actief: ze helpt bijvoorbeeld ieder jaar mee op de Westfriese Beursvloer. Begin van Nederland Komend jaar is de herdenking heel bijzonder, omdat het dan precies 450 jaar geleden is, vertelt Lies. ‘Er zal ook landelijk aandacht voor zijn, want het einde van de Tachtigjarige Oorlog betekent het begin van onze republiek. Met zo’n herdenking als in Enkhuizen houden we de geschiedenis levend.’ Het comité zoekt nog vrijwilligers voor de viering in Enkhuizen. ‘We hebben een grote groep mensen die elk jaar meehelpen, die moet ik weer een beetje opporren. En nieuwe mensen zijn van harte welkom, om mee te spelen of achter de schermen. Jong, oud, maakt niet uit: iedereen kan meedoen.’ Lies (links) actief tijdens de Westfriese Beursvloer

In de klas staat een broedmachine met eieren. Elke dag kijken de kinderen: gebeurt er al wat? Tot na een paar weken het eerste ei barstjes vertoont. Met z’n allen dringen de kinderen om de broedmachine: is het zover? Die spanning, verrassing en verwondering, daar zorgt Stichting Knuffelkuiken voor. Met ruim dertig vrijwilligers regelt bedenker en oprichter Thijs Herling alles voor de broedmachines en voor de kuikentjes. Hij zag een kip lopen, daar begon het avontuur van Thijs. ‘Wat leuk, een kip, dacht ik. En ik zei tegen m’n vriendin: zullen we kippen houden? Ze kent me al een beetje: mijn ideeën gaan de hele dag door. Dus stond er de volgende dag een kippenhok in onze tuin… Die kippen zijn geweldig! En toen leek het me ook wel wat om zo’n broedmachine, waar je eieren in kunt uitbroeden, mee te nemen naar mijn werk als IG verzorgende. De ouderen van de afdeling waar ik werkte, vonden het prachtig. De kuikentjes waren een groot feest op onze afdeling. De dochter van een van de bewoners werkte op een basisschool, zij zou ook wel zo’n broedmachine in de klas willen. Ik zei: goed idee, en zo is Stichting Knuffelkuiken ontstaan.’ Professionele broedmachines Inmiddels heeft de Stichting 24 broedmachines, en er zijn er nog zes in bestelling. ‘Het zijn professionele broedmachines. Het keren van de eieren en de juiste luchtvochtigheid wordt automatisch geregeld, je hoeft geen verstand van eieren te hebben om in deze apparaten eieren uit te broeden.’ Afgelopen jaar groeide de stichting als een gek. De aanvragen voor broedmachines en kuikens waren nauwelijks bij te houden. Vooral particulieren huurden zo’n machine, en dat heeft alles met corona te maken, vertelt Thijs. ‘Mensen waren veel thuis, hadden niks te doen, moesten ook nog de kinderen onderwijzen en vermaken: het was een bijzonder jaar. Dus dan is zo’n broedmachine hartstikke leerzaam en leuk. Het mooiste is als de kuikens uit het ei komen. Van die pluizebolletjes wordt iedereen blij.’ Als de kuikens groot zijn, kunnen ze worden overgenomen. En als mensen dat niet willen? ‘Voor de hennen kunnen we altijd een huisje vinden. Er zijn zoveel mensen die het leuk vinden om kippen te houden en deze kippen zijn hartstikke tam, omdat ze zo goed zijn verzorgd. Er komen mensen helemaal uit Friesland, Flevoland en uit Zuid-Holland om kippen van ons op te halen. Voor de hanen is helaas geen plek.’ Groei De organisatie is snel gegroeid: vanuit de huiskamer van Thijs naar een bedrijfspand in Bovenkarspel en van een handjevol vrijwilligers naar meer dan dertig mensen. ‘We zijn 365 dagen per jaar, 7 dagen per week, bezig met de Stichting’, zegt Thijs. ‘Kuikens worden niet alleen in het voorjaar geboren, ook in het najaar hebben we het druk. Bij ons werken ook mensen van de dagbesteding Te Werk Enzo van Edégé-Reigersdaal in Enkhuizen. En natuurlijk kunnen we altijd meer vrijwilligers gebruiken, er is werk genoeg.’ De activiteiten van de stichting breiden wat uit, want Thijs verkoopt sinds kort ook kippenvoer. ‘Op die manier kunnen we de kosten van bijvoorbeeld het pand, scholing, verzekering en investeringen betalen. We verkopen voer en bodembedekking, maar ook kippensnacks en gezondheidsproducten voor kippen. De meeste snacks worden door onszelf ingepakt.’ T-shirt met kuiken Wat voor vrijwilligers heeft Thijs nodig? ‘Iedereen is welkom, mensen hoeven geen kippenexpert te zijn’, vertelt hij. ‘Dat worden ze vanzelf als ze hier een tijdje rondlopen. De gemiddelde leeftijd van onze vrijwilligers is 34 jaar, de jongste vrijwilliger is 8 en de oudste 76. Op dit moment zou ik blij zijn als mensen zich aanmelden die kunnen helpen met wat coördinerende taken, die de boel wat kunnen aansturen en een helicopterview hebben. Iedereen die hier helpt, draagt een geel T-shirt met een groot kuiken op de rug en vanaf dat moment is iedereen gelijk.’

Carpaccio of garnalenkroketjes, een schnitzel of verse vis? Bij Eetcafé De Bonte Veer in Enkhuizen staat het allemaal op het menu. Met iets extra: gezelschap. Want het eetcafé heeft een aanschuiftafel waar mensen die anders in hun eentje eten, kunnen aanschuiven. ‘We zien dat aan die tafel contacten ontstaan waar mensen ook later mee afspreken’, zegt bedrijfsleider Margreet Loots. ‘Dat is prachtig om te zien.’ In de buurt van De Bonte Veer wonen veel ouderen nog zelfstandig. Dat gaat prima, ze redden zich goed, maar koken voor jezelf alleen is nou niet bepaald gezellig. Daar komt De Bonte Veer om de hoek, want daar kunnen mensen op woensdag, donderdag en vrijdag binnenlopen voor een lekkere daghap of een driegangenmenu aan de aanschuiftafel in het eetcafé. Het doel: gezelschap tijdens het eten, en eventueel sociale contacten. ‘We zijn de tafel vier jaar geleden begonnen om eenzaamheid te bestrijden,’ vertelt bedrijfsleider Margreet Loots. ‘Het moest groeien, maar inmiddels durf ik wel te stellen dat het een succes is.’ Maaltijd én een praatje Eetcafé De Bonte Veer is sowieso een sociale plek. Binnenkort starten de activiteiten weer, zoals de populaire spelletjesmiddagen en het biljarten. Dat lag even stil, door de corona-maatregelen, en ook het eetcafé moest de deuren sluiten. ‘Dat hakt erin, vooral bij onze doelgroep’, zegt Margreet. ‘We zijn in die tijd maaltijden gaan rondbrengen. Soms kwamen we ’s avonds bij mensen die de hele dag nog niemand hadden gezien of gesproken. Die waren blij met de maaltijd én met een praatje!’ ‘Lekker hè?’ Gelukkig, de deuren zijn weer open. En het eetcafé werkt met een nieuw concept: een menu van drie gangen, dat mensen zelf samen kunnen stellen. Dat wordt lastig kiezen, want het klinkt allemaal even lekker. ‘We hebben deze week bijvoorbeeld een Italiaanse salade, soep of een garnalenkroketje als voorgerecht, het hoofdgerecht kan een gegratineerde schnitzel zijn of de vis van de dag. Lekker hè? In de keuken staan een professionele kok en twee mensen van de dagbesteding. Samen maken zij voor meer dan veertig mensen dat heerlijke menu.’ Geen doorsnee eetcafé Het loopt als een zonnetje, vertelt Margreet. ‘Ik sta er elke keer weer versteld van wat er voor heerlijke gerechten uit onze keuken komen. Dat hebben ze toch maar weer mooi voor elkaar, denk ik dan. De mensen van de dagbesteding pakken het heel goed op. Als ze goede instructies krijgen, kunnen ze fantastisch werk verzetten. Maak je een voorbeeldbordje, dan maken zij ieder voorgerecht of hoofdgerecht precies zo. Grote klasse.’ Toch is dit geen doorsnee eetcafé. Margreet: ‘We serveren kleinere porties dan je normaal op je bord krijgt in een restaurant. Dat is voor onze doelgroep, grotendeels ouderen, eigenlijk fijner: die kunnen zo’n vol bord helemaal niet op. De mensen in de bediening zijn ook van de dagbesteding, we geven ze alle tijd om hun werk rustig en zonder stress te doen. En we gaan op tijd weer dicht, want om acht uur ’s avonds is de dagbesteding afgelopen. Een groep vrijwilligers helpt ons met de afwas en het opruimen aan het einde van de avond, want dan gaan de cliënten lekker naar huis.’ Schuif lekker aan Margreet nodigt iedereen uit de buurt uit om aan te schuiven, vooral aan de aanschuiftafel. ‘Gasten voelen soms een drempel om binnen te stappen. Ze weten niet wat ze kunnen verwachten, kunnen zich niks voorstellen bij het aanschuiven bij mensen die ze nog niet kennen. Ik zie elke avond hoe gezellig iedereen met elkaar zit te kletsen. En de aanschuiftafel heeft gevolg: mensen spreken af om samen een rondje te fietsen of ze gaan bij elkaar op de koffie. Als ik dat hoor, word ik daar echt blij van. Dan is ons plannetje van vier jaar geleden echt goed geslaagd.’ Zin om te komen eten? Er is plek voor maximaal 12 mensen, en vooraf reserveren is in verband met corona gewenst en gasten worden gevraagd hun QR-code te laten checken.