Sandra geeft fietsles aan een nieuwkomer

Eerst de spelregels: niet schelden, iemand anders laten uitpraten, respect voor elkaar. Als die regels zijn vastgesteld, gaan Hannelore en Theo van de Bemiddelingskamer met ruziënde buren in gesprek. Keiharde muziek midden in de nacht, takkentroep in de tuin, een stinkende barbecue: het komt allemaal voorbij. En altijd blijkt het echte probleem iets anders, merken de vrijwillige bemiddelaars. “Mensen onderschatten hoeveel impact een burenruzie heeft”, zegt bemiddelaar Theo. “Sommige conflicten duren jaren. Mensen liggen ervan wakker. Ze zeggen de buren geen gedag meer, proberen ze te vermijden. En mensen worden harder en onaardiger dan ze eigenlijk zijn.” Voor wie zo vastzit, is er de Bemiddelingskamer in o.a. Medemblik en Opmeer. Hannelore en Theo, of twee andere vrijwillige bemiddelaars, proberen het gesprek weer op gang te brengen en een oplossing te zoeken. “Ho ho, wij lossen zelf niks op”, waarschuwt Hannelore. “We zijn neutraal. We luisteren. We helpen buren om elkaar weer te horen. En soms is dat al genoeg: dat mensen elkaar aan het eind van het gesprek weer een hand geven.” Gesprek op neutraal terrein Soms werken Hannelore en Theo samen, soms met andere vrijwilligers. Als een aanvraag binnenkomt bij de Bemiddelingskamer, wordt gekeken wie er tijd heeft. “We werken wel altijd in tweetallen”, legt Theo uit. “Dat is praktisch: eentje kan het gesprek leiden, de andere kan observeren. Met z’n tweeën hoor en zie je meer.” Hannelore: “Eerst gaan we naar de buur die zich heeft gemeld, daarna stappen we op de tweede buur af. We luisteren naar hun probleem en vragen of ze ervoor open staan om met elkaar in gesprek te gaan. Dat gesprek voeren we op neutraal terrein, met ons als gespreksleiders. Als buren dat aandurven, is de eerste stap al genomen.” Verhaal op tafel Nieuwe vrijwilligers krijgen eerst een training bij de Bemiddelingskamer voordat ze erop uit gaan. Daar leren ze hoe je dit soort situaties aanpakt. Het is belangrijk om mensen de ruimte te geven voor hun emoties, vertelt Hannelore. “Mensen zitten helemaal vol, eerst moet de druk van de ketel. Ze gooien het hele verhaal op tafel. Dan pas kunnen we toekomen aan het onderliggende verhaal, wat zit er nou eigenlijk achter deze ruzie.” De bemiddelaars hanteren daarbij gespreksregels: niet schelden, respect voor elkaar en laat elkaar uitpraten. Theo: “Ik vraag soms ook: ‘hoor je wat de buurman zegt?’ Als mensen echt naar elkaar luisteren, kunnen we werken aan verbinding. Dan pas horen mensen hoeveel impact het heeft, een boze buurman die tierend op je stoep staat, muziek die je ’s nachts uit je slaap houdt.” Hannelore: “Andersom werkt het ook: de buurman heeft misschien een boze bui, maar is eigenlijk een vriendelijke vent. En die harde muziek duurt maar kort, de buren hebben het nodig om even naar dat ene nummer te luisteren na een vermoeiende werkdag.” Vraag het gewoon Het is niet altijd makkelijk om een oplossing te vinden. “Soms is een koptelefoon genoeg om geluidsoverlast op te lossen”, zegt Hannelore. “Maar soms zijn woningen heel gehorig en zijn de verschillen tussen de buren heel groot. Dan is communicatie en begrip het enige dat helpt. Ik merkte in een bemiddeling bijvoorbeeld dat iemand heel boos was omdat zijn buren een advocaat een brief hadden laten schrijven aan hem. ‘Vráág het gewoon’, zei hij, ‘dan is er niks aan de hand.’ En andere mensen dachten dat de buren vreselijke ruzie maakten, dat hoorden ze door de muren heen. De buurman legde uit: onze taal klinkt misschien hard en boos, maar ik hou van mijn vrouw en kinderen. Dat maakte een groot verschil.” Kunnen de buren afspraken maken? Dan zetten de bemiddelaars dat op papier. Daarna worden alle contactgegevens gewist. Theo: “Wij houden geen dossier bij, we hebben geen archief. Na zes weken nemen we nog even contact op om te horen hoe de stand van zaken is, maar we gaan niet twee of drie keer met mensen in gesprek.” Weg met ruzie Theo en Hannelore zijn enthousiast over hun vrijwilligerswerk voor de Bemiddelingskamer. “Ik hou niet eens van ruzie, kun je nagaan”, zegt Hannelore. “Daarom vind ik het prachtig dat ik op deze manier mensen met elkaar in gesprek kan brengen.” En Theo vindt elke bemiddeling weer een leerzame ervaring. “Ik ben altijd nieuwsgierig naar mensen. De gesprekken met de boze buren leren me ook veel over mezelf.” Word buurtbemiddelaar Lijkt deze vrijwilligersfunctie je iets voor jou? Ga naar de vacature op onze vacaturebank .

Wat als je langdurig ziek bent en nog niet weet wanneer je weer kunt werken? Bij uitzendbureau PDZ kregen uitgevallen medewerkers via Stan Partners de kans om vrijwilligerswerk te verkennen als tussenstap. Een paar uur per week iets totaal anders doen, om langzaam weer ritme op te bouwen. En dat werkte: “Al tijdens de workshop gingen mensen zoeken naar vrijwilligerswerk dat hen echt aansprak", vertelt organisator Larissa. Mensen doen vrijwilligerswerk om allerlei redenen: om andere mensen te helpen, iets terug te doen voor hun vereniging, of om nieuwe mensen te leren kennen. Maar vrijwilligerswerk als manier om te reïntegreren, dat horen we niet zo vaak. Larissa Mehrow, verzuimadviseur bij Stan Partners, en Margo Besseling, coördinator bij Vrijwilligerspunt Westfriesland, organiseerden een workshop voor mensen die langdurig ziek zijn. Voorzichtig werken op hun oude werkplek is niet altijd mogelijk, maar vrijwilligerswerk kan misschien wel de eerste stap terug naar het werk zijn. “We weten uit ervaring dat mensen echt niet blij worden van langdurig thuis niks doen,” zegt Larissa. “Het is lekker om weer een beetje in het ritme van een werkweek te komen. En werken is ook een manier van zingeving, van iets bijdragen. Juist daarbij kan vrijwilligerswerk goed passen.” Direct reageren Een groepje van tien medewerkers, die om uiteenlopende redenen al een tijdje niet kunnen werken, schoven deze zomer aan bij de workshop van Larissa en Margo. Margo vertelde wat vrijwilligerspunt allemaal doet, wat Hulp Dichtbij is en hoe de vacaturebank op de website in elkaar zit. Deelnemers doken er gelijk in, om eens te kijken wat voor vrijwilligerswerk er allemaal te doen is. Larissa: “Tijdens de workshop reageerden mensen al op vacatures. Een mevrouw zag bijvoorbeeld een vacature in een tweedehands kledingzaak, die haar meteen aansprak. Iets heel anders dan haar dagelijks werk, maar daarom juist een mooie manier om weer werkervaring op te bouwen. Met een mooie bonus: in de winkel kon ze haar Nederlandse lessen in de praktijk brengen. Een goede oefening!” Los of vast Een andere deelnemer meldde zich aan als sportmaatje, toevallig ook in zijn woonplaats. En een derde deelnemer zag een vacature als vervoerder, om mensen van een zorginstelling naar het ziekenhuis te brengen, en weer terug naar huis. “We zien dat sommige mensen kiezen voor een vaste afspraak, waarbij ze elke week een aantal uren zich ergens inzetten. En anderen gaan juist voor losse opdrachten of onregelmatige tijden. Het is fijn dat ze iets kunnen kiezen wat goed bij ze past. Zo kunnen ze uitproberen wat er werkt, en wat juist niet.” Voor iedereen iets Vanuit haar werk als verzuimadviseur ziet Larissa allemaal voordelen aan het vrijwilligerswerk. “De afstand tot de arbeidsmarkt wordt kleiner. Met behoud van ziektegeld kunnen mensen weer wat doen. En mensen die hulp hebben gevraagd bij Vrijwilligerspunt, worden geholpen. Win-win! Ik krijg positieve reacties, mensen zijn blij dat ze ergens aan bijdragen. En er zijn zoveel opties bij zoveel verschillende organisaties, dat er voor iedereen wel wat geschikts te vinden is.”

Regen of juist een stralende zon: Arie den Blanken pakt een vuilniszak, een ring en een grijper en gaat zwerfafval opruimen in zijn buurt. En ook Paula de Vries raapt al vier jaar zwerfafval op. Ze zijn allebei vrijwilliger bij CleanUp Hoorn, een kleine vrijwilligersorganisatie die zich inzet om Hoorn zwerfafval-vrij te krijgen. Elke tweede zaterdag van de maand komt CleanUp Hoorn bij elkaar in een wijk van Hoorn. Een man of tien, vijftien, komt helpen. Proppen, peukjes en plasticsnippers, met een ploegje rapen ze het allemaal op, vertelt Arie. “We lopen een rondje door de wijk, halen meteen een frisse neus en verzamelen al dat zwerfafval. Hoewel er statiegeld op zit, vinden we nog veel blikjes en flesjes. En verpakkingen van fastfood, dat gooien mensen uit de auto. Zo, opgeruimd staat netjes, denken ze dan, maar dan ligt het in de berm of in de bosjes.” Grijp de grijper Paula was in eerste instantie niet van plan om zwerfafval op te ruimen. “Een vriendin vroeg of ik de website en de socials wilde doen voor CleanUp Hoorn. ‘Ik ga echt niet met zo’n grijper lopen’, zei ik tegen haar. Maar toen ik een keer kwam kijken, was het zo gezellig dat ik sindsdien geen activiteit heb gemist. Dat is inmiddels zo’n vier jaar geleden.” Aan het einde van een zaterdag heeft het team zeker twintig vuilniszakken gevuld, soms zelfs meer, vertelt Arie. “Gelukkig hebben we hvc-pasjes, zodat we ze kunnen weggooien aan het einde van de dag. En soms brengen we het naar het afvaldepot van de gemeente.” Schoon water Eens in de zes weken schuiven Paula en Arie aan voor een vergadering. Arie: “We bespreken welke acties we gaan doen. En wat er verder te doen is.” Want CleanUp Hoorn laat zich ook zien bij evenementen zoals Heel Hoorn Zingt en Stereo Outdoor. Na het evenement ruimen ze het terrein op. En in de zomer zorgen ze zelfs voor sloten en grachten zonder rommel, samen met Green Clean Kayak Machine, vertelt Paula. “Dan gaan we met kano’s door de waterrijke wijken van Hoorn.” Ook delen de vrijwilligers speciale ‘peukenpockets’ uit aan rokers. “Sigarettenpeuken bevatten zoveel giftige stoffen, dat wil je echt niet in het milieu hebben”, zegt Arie. “Soms denken mensen dat ze het netjes doen als ze hun peukje in de put gooien, maar dat is nauwelijks beter. Daarom is zo’n zakje handig: kun je ze thuis weggooien en hoeven wij minder sigarettenpeukjes op te rapen.” Gebed zonder end Je zou er een beetje ontmoedigd door kunnen raken: heeft CleanUp Hoorn net een wijk helemaal spic en span, zie je er de volgende dag alweer rommel liggen. “Margreet, die de organisatie is begonnen, loopt elke dag een ronde door de Kersenboogerd”, vertelt Arie. “En ik denk niet dat ze ooit zonder zwerfvuil weer naar huis gaat. Je kunt blijven opruimen.” Gelukkig is het team vrijwilligers erg gezellig, dat maakt het werken leuk. En omstanders reageren positief op de ploeg prikkers, vertelt Paula. “Mensen die ons zien werken, laten weten dat ze ons waarderen. Er zijn ondernemers die een kop koffie in hun warme kantine aanbieden, raadsleden die onze boodschap meenemen naar de gemeente. We maken veel warmte en betrokkenheid los.” Uitzonderingen zijn er ook, vertelt ze. “Een vader die voorbij liep met zijn kinderen, wees naar ons en zei: ’Als je niet je best doet op school, dan loop je er straks zo bij.’ Ik was echt te verbijsterd om ad rem te reageren.” Geïnspireerd om te helpen? Bij het stadhuis kan iedereen een grijper en een ring lenen, waar je een vuilniszak in kunt klikken, zodat je zelf een rondje kunt maken. En op de Facebook-pagina van CleanUp Hoorn is te zien waar het team bij elkaar komt, want samen afval opruimen is gezelliger. Meer informatie over CleanUp Hoorn: cleanup.vooreenmooiestad.nl en [email protected] of reageer hier direct op (een van) de vacatures.